Sunday, October 13, 2013

Жамбалын МЭНД-АМАР

МЭНД-АМАР Жамбалын /1945-2000/ Төв аймгийн Лүн сум. УАДБЧ-ын гоцлол хөгжимчин байхдаа МУГЖ /1990-01-08.№01/ Гэрийн сургалтаар хөгжмийн боловсрол олж өөрийн хичээл оролдлогоор нэрд гарсан хөгжимчин, хөгжмийн зохиолч болсон байна. 1960 оноос УАДБЧ-д хөгжимчнөөр ажиллажээ. Ёочин хөгжмийг тоглохдоо баруун, зүүн гарын цохилтыг чөлөөтэй салгаж, нэг гар нь чимэг өнгийг, нөгөө нь үндсэн аялгууг дарж, нэг гараараа угсраа олон цохилт хийж, ёочингийн хөгийг тогтоох, хөг солих аргыг шинэчилсэн нь амжилтад хүргэсэн байна. Түүний тоглосон Ш.Гуногийн “Парисын дөл” балетын Баскуудын бүжиг, Бизегийн “Кармен” дуурийн оршил, “Ардын дууны найруулга”, “Адуучин залуус”, “Хаврын шувуу”, “Аяны замд”, “Испани аялгуу”, “Сарны туяа” зэрэг ёочин хөгжмийн олон номер дотоод, гадаадын үзэгч, сонсогчдын сэтгэлд хоногшиж үлджээ. “Хөдөлмөрийн жавхаа”, “Ёочингийн гоцлол”, “Эхийн сэтгэл”, “Цомбон туурайт хүрэн”, “Хуурын эгшиг”, “Ханхөхийн уянга”, “Цагаан дарь эх”, бөх, сурын магтаал үндэсний хөгжимд зориулсан “Гурван ангит чуулбар” зэрэг 250 гаруй зохиол бичиж хөгжмийн урын санг баяжуулсан байна. Энэ бүгд хөгжмийн том хэлбэрийн бүтээл хийх бэлтгэл болсноор “Үйлийн гурван толгой” бүжгэн жүжгийн хөгжмийг ардын болон зохиолын дуу, хөгжмийн намба аяс, аяар амжилттай туурвисан байна. ДЗО-ны VIII, IX их наадамд оролцож ёочин хөгжмийн гоцлолоороо алт, мөнгөн медаль, 1978 онд болсон үндэсний хөгжимчдийн улсын уралдаанд II байр эзэлж, хоёрдугаар зэргийн дипломоор шагнагдсан байна. Хөдөлмөрийн гавъяаны улаан тугийн одон, Ардын хувьсгалын ойн хүндэт медалиуд, “БНСВУ-ын “Найрамдал” медалиар шагнагджээ.

Sunday, June 24, 2012

Монгол урлагийг Монголд минь ирж үзээсэй

Урлаг,  соёлынхон очсон газар бүртээ монгол дуу, хөгжмийн гайхамшгийг мэдрүүлж,  монгол ахуй,  ёс заншлыг нутагт нь очиж үзэх их хүсэл,  эрмэлзлэлийг төрүүлдэг билээ. Арлын оронд тоглолт хийгээд ирсэн залуу уран бүтээлч, хуучирч З.Соёлмаатай уулзлаа.
-Дэлхийд нэртэй "Мikimoto" компанийн урилгаар Японд тоглоод ирсэн гэж сонслоо?
-Японд сар орчим тоглолт хийгээд он гөрсөн сарын 15-нд ирсэн. 2004 онд Японд 12 дуутай цомгоо хэвлүулсэн юм.' Фүкока, Амури хотодэнэ цомог зарагддаг. Тэндхийн иргэдэд хуучир хөгжмийн ая, монгол дуу таалагдаад намайг урихаар болсон юм билээ. Дэлхийн миссийн титмийг урладаг "Мikimoto" компани урилга явуулсан. Сувдаараа алдартай, олон улсад нэртэй, Японы бүх хотод салбартай том компани.

Их хуучир

Ард түмний дунд түгээмэл хэрэглэгдэж байсан хөгжим бол их гарын хуучир юм. Монголчууд аман зохиолын олон төрөл зүйлийг аялах, дуудах, урсган хэлэх аргаар үлгэр тууль, ерөөл магтаал, аялагат тоглоомын төрөл зүйлыг их гарын хуучираар аман аялгын хамсралтайгаар тоглодог уламжлалтай байсан ажээ. Их гарын хуучир нь их төлөв тавцын хөгөөр хөглөгдөж, заримдаа дөрөвцөөр хөглөх явдал ч байдаг байна. Өнгө аясын хувьд доод чилхандаа хүнгэнэм сайхан дуутай бөгөөд, дунд чилхандаа эрдүүдүү дуутай, дээд чилхандаа шингэвтэр цээл дуутай ажээ. Их хуучирын утас нь дунд гарын хуучирыг бодвол нэлээд бүдүүвтэр, 4 утас нь тус тусдаа эрчимлэсэн байдаг, дууны өнгө нь өвөрмөц сонин янзын ажээ. Ялангуяа энэ хөгжмөөр шүлэглэсэн урт үлгэр, тууль, магтаал зэргийг хуурдахад нэн зохимжтой.

Ерөөлч Жигмэд - уран зураг